Retinol i retinal należą do retinoidów, czyli grupy substancji związanych z witaminą A. W kosmetykach wykorzystuje się je między innymi w pielęgnacji skóry z drobnymi zmarszczkami i nierównym kolorytem. Wybór pierwszego produktu wymaga jednak czegoś więcej niż porównania procentów na opakowaniu. Liczą się także cała formuła, stan skóry i częstotliwość aplikacji. ^[1]

Retinol a retinal i ich przemiany w skórze

Retinol i retinal to różne postacie witaminy A. Retinal bywa też nazywany retinaldehydem. W uproszczeniu droga przemian wygląda następująco: retinol przechodzi w retinal, a retinal w kwas retinowy. Retinol potrzebuje więc dwóch etapów przemiany do tej aktywnej postaci, a retinal jednego. ^[2]

Ta różnica pomaga zrozumieć zainteresowanie retinalem, ale nie daje uniwersalnego przelicznika skuteczności gotowych kosmetyków. Hasła, że każdy retinal działa określoną liczbę razy szybciej lub silniej od każdego retinolu, nadmiernie upraszczają sprawę. Znaczenie ma również sposób stabilizacji składnika i jego dostarczania do skóry.

Porównanie retinolu i retinalu

Cecha	Retinol	Retinal
Nazwa w INCI	Retinol	Retinal
Przemiana do kwasu retinowego	Dwa etapy	Jeden etap
Możliwe podrażnienie	Tak	Tak
Wybór na początek	Możliwy przy odpowiednio dobranej formule	Również możliwy przy odpowiednio dobranej formule
Porównanie stężeń	Nie należy przeliczać procentów wprost na retinal	Niższy procent nie musi oznaczać słabszego kosmetyku

Nie można zatem uznać, że serum z 0,1% retinalu będzie łagodniejsze od serum z 0,2% retinolu tylko dlatego, że na etykiecie widnieje mniejsza liczba. Nie ma też gwarancji, że retinal zawsze okaże się lepiej tolerowany. Dobrze dobrany produkt powinien pasować do skóry, a nie wyłącznie do popularności danego składnika.

Co pokazują badania nad działaniem

Działanie kosmetycznego retinolu ma potwierdzenie w badaniach gotowych formulacji. W kontrolowanym badaniu rocznej pielęgnacji stabilizowany retinol w stężeniu 0,1% poprawiał oceniane oznaki fotostarzenia względem podłoża kosmetyku. To ważna wskazówka: wysokie stężenie nie jest jedyną drogą do efektów. ^[3]

W badaniu porównawczym obejmującym 23 osoby oceniano specjalną formułę retinaldehydu w pęcherzykach wielowarstwowych oraz krem z retinolem. Po ośmiu tygodniach poprawę obserwowano po obu stronach twarzy, a część pomiarów wypadała korzystniej dla badanej formuły retinalu. Wynik dotyczy tych konkretnych preparatów i małej grupy uczestników. Nie rozstrzyga, że każdy produkt z retinalem przewyższa każdy kosmetyk z retinolem. ^[4]

Od czego zacząć stosowanie retinoidów

Jeśli skóra już po myciu piecze, jest silnie zaczerwieniona lub się łuszczy, najpierw zadbaj o jej komfort. Dokładanie retinoidu do podrażnionej cery może pogorszyć tolerancję całej pielęgnacji. Przy nasilonej nadwrażliwości, aktywnym wyprysku lub trądziku różowatym dobór produktu warto omówić z dermatologiem. ^{[1, 5]}

Na początek szukaj produktu o niskim stężeniu w danej linii i jasnych zaleceniach producenta dla osób początkujących. Sprawdź, czy podany procent oznacza ilość samego retinolu lub retinalu, czy całego kompleksu zawierającego ten składnik. To różne informacje. Nie ma obowiązku rozpoczęcia od retinolu przed sięgnięciem po retinal.

Jak wprowadzać retinol lub retinal do pielęgnacji

Retinoid wprowadzaj stopniowo, zgodnie z instrukcją produktu. Ostrożnym początkiem mogą być dwa niekolejne wieczory w tygodniu. Częstotliwość zwiększaj dopiero wtedy, gdy skóra dobrze toleruje dotychczasowy schemat. Codzienna aplikacja od pierwszego dnia zwykle nie jest dobrym sposobem na przyspieszenie efektów. ^{[1, 6]}

Wieczorem delikatnie oczyść twarz i osusz skórę.

Nałóż niewielką ilość preparatu. Dla wielu produktów do całej twarzy jest to porcja wielkości ziarnka grochu, ale pierwszeństwo mają zalecenia konkretnego kosmetyku.

Omijaj powieki, kąciki nosa i ust, jeśli produkt nie jest przeznaczony do tych okolic.

Dołącz dobrze tolerowany krem nawilżający.

Rano stosuj ochronę przeciwsłoneczną. Wybierz szerokopasmowy SPF 30 lub wyższy i ponawiaj aplikację odpowiednio do ekspozycji. ^{[1, 6, 7]}

Z czym łączyć retinoidy na początku

Na etapie przyzwyczajania skóry wystarczą delikatne mycie, krem i filtr. Nie wprowadzaj równocześnie nowego retinoidu, mocnego peelingu i kilku serów. Rozdzielenie nowości pozwala ocenić tolerancję i łatwiej wskazać produkt odpowiedzialny za podrażnienie.

Kwasy złuszczające i intensywne peelingi warto na początku stosować w inne dni albo czasowo odstawić. Nie oznacza to, że każda kombinacja składników jest chemicznie zakazana. Praktycznym problemem bywa suma ich drażniącego działania. Przy leczeniu dermatologicznym schemat łączenia preparatów ustala lekarz. ^{[5, 6]}

Łuszczenie i pieczenie nie są celem pielęgnacji

Retinoidy mogą powodować suchość, zaczerwienienie i łuszczenie. Nie trzeba doprowadzać do tych objawów, żeby produkt działał. Przy wyraźnym podrażnieniu przerwij używanie kosmetyku i wróć do łagodnej pielęgnacji. Jeśli objawy są silne lub nie ustępują, skonsultuj się z lekarzem. ^{[5, 6]}

Efekty oceniaj w perspektywie tygodni i miesięcy. Zmienianie preparatu co kilka dni utrudnia ocenę działania. Zdjęcia robione w podobnym świetle mogą być bardziej pomocne niż codzienne porównywanie skóry w różnych lustrach.

Retinol i retinal w ciąży

W ciąży unikaj kosmetyków z retinoidami, w tym z retinolem i retinalem. Jeśli planujesz ciążę, omów pielęgnację z lekarzem. Podczas karmienia piersią również ustal dobór preparatów indywidualnie, zamiast zakładać, że kosmetyk bez recepty jest automatycznie odpowiedni. ^[8]

Najczęstsze pytania

Czy retinal nadaje się dla początkujących?

Może być pierwszym retinoidem, jeśli wybierzesz odpowiednią formułę i wprowadzisz ją stopniowo. Samo słowo „retinal” nie określa tolerancji produktu.

Czy można stosować retinol i retinal jednocześnie?

Na początku wybierz jeden produkt. Łączenie dwóch kosmetyków z retinoidami utrudnia kontrolę dawki i ocenę tolerancji.

Czy jesień jest obowiązkowym momentem rozpoczęcia?

Nie. Ważniejsze są dobry stan skóry, regularna ochrona przeciwsłoneczna i możliwość konsekwentnego stosowania preparatu. Sezon grzewczy może nasilać suchość, więc jesienią także trzeba obserwować tolerancję.